روان شناسى تربيتى در ايران و غرب - گذشته، حال و آينده

Persian Keywords:

English Keywords:

چکيده
روانشناسي تربيتي مطالعة روانشناسانة چگونگي تدريس و تربيت و كارآيي آنها در وضعيتهاي آموزشي است. زمينه هاي كار روانشناسان تربيتي در تعليم و تربيت و روانشناسي جديد، از ابتداي قرن بيستم در اروپا و امريكا، جايي كه نظريه ها و يافته هاي پژوهشي جديد فضايي تازه و جهاني براي اين دانش ايجاد كرده بود، به ظهور رسيد . دانش تدريس و تربيت در دورة پيش از ظهور روانشناسي تربيتي از نوع دانش پداگوژيك بود. اما، دانش روانشناسي تربيتي به كارگيري روشهاي علمي جديد پژوهشي يعني مشاهدة نظامدار و نيز تجربه گرايي در مسائل تدريس و تربيت را اساس كار خود قرار داد و آغازگر مرحله اي تازه شد.
دانش روانشناسي تربيتي در اروپا و امريكا با كوشش دانشمنداني مانند آلفرد بينه، جان ديوئي، ادوارد ثرندايك، لو ويگوتسكي، آلب رت باندور ا، رابرت استرنبرگ و ... و با تحقيقات هزاران دانشمند برجسته در سراسر جهان به رشد و پيشرفتي چشمگير رسيده چهرة تعليم و تربيت جديد را آراسته است.
اين نگاه علمي به تدريس و تربيت، در نيمة دوم قرن بيستم در ايران نيز به ظهور رسيد. اگرچه، پيش از آن هم نشانه هايي از آن در انديشه و عمل مربيان بزرگ تعليم و تربيت ايران در كشورمان پيدا شده بود. مي توان گفت كه از زمان اميركبير به بعد، خاصه در دورة مشروطيت و پس از آن با كوششهاي افرادي چون شادروان ميرزا حسن رشديه است كه اندك اندك مدارس جديد در ايران راه اندازي شدند و دانش جديد تعليم و تربيت در ايران نشو و نمايي كرد و چشم انداز ي نو پيش روي ما گشوده شد.
پس از آن دوران آغازين، از زمان تشكيل هشتصد و بيست و دومين جلسة شوراي عالي فرهنگ كه مصادف بود با جلسة افتتاحية آن، بر اساس قانون جديد مصوب 18 ديماه 1331 مجلسين سنا و شوراي ملي اهداف و برنامه هاي تعليم و تربيت رسمي رونق تازه اي يافت، آموزش عمومي و آموزش عالي ايران گسترشي بي سابقه پيدا كرد و به تدريج، از سال 1350 و با تأسيس نخستين دورة تحصيلات فوق ليسانس
روانشناسي تربيتي در دانشكدة علوم تربيتي دانشگاه تهران، دانش روا نشناسي تربيتي در ايران در مفهوم جديد علمي آن به صورت رسمي و دانشگاهي ظهور يافت. اكنون دهها استاد و مدرس و محقق در دوره هاي دكتري و فوق ليسانس روانشناسي تربيتي در نُه دانشگاه بزرگ كشور مشغول به كارند و سالانه دهها نفر از اين دانشگاهها فارغ التحصيل مي شوند و زمينة گسترش بيشتر روانشناسي تربيتي و بهره گيري از اين دانش را در آموزش و پرورش ايران فراهم مي آورند.
اين مقاله ابتدا به توصيف وضعيت روانشناسي تربيتي در جهان و سپس به چگونگي پيدايش و پيشرفت آن در ايران پرداخته و به هفت سئوال زير پاسخ داده است: 1. روانشناسي تربيتي چيست؟ 2 . روانشناسي تربيتي در جهان چگونه تحول يافته است؟ 3. دانشمندان بزرگ روا نشناسي تربيتي در جهان كدامند و چه نظريه هايي دارند؟ 4. تعليم و تربيت و روانشناسي جديد چگونه مقدمة گسترش روانشناسي تربيتي در ايران شده است؟ 5. وضعيت روانشناسي تربيتي در ايران به چه صورتي است؟ 6. كاربرد روانشناسي تربيتي در آموزش و پرورش چگونه است؟ 7. وضعيت و آيندة روانشناسي تربيتي در ايران چگونه است؟

Abstract
Educational Psychology is the psychological study of teaching and education and their effectiveness in educational situations. The ground for the educational psychologists’ work in education and modern psychology began from early twentieth century in Europe and America. These works created new global positioning for this field of knowledge through theories and research findings. The main difference between the educational psychology knowledge with the past pedagogical researches is mainly in the utilization of modern scientific research methods, i.e. systematic observations and experimentalism in matters related to education, which was not common in the past.

The modern knowledge of educational psychology in Europe and the United States has reached great development and advancement through the works of scientists such as Alfred Bite, John Dewey, Edward Thorndike, Lev Vigotsky, Albert Bandura, Robert Sternberg, and many more and by researches of thousands of great scientists across the world. All of these efforts have brightened the appearance of modern education.

In Iran, such scientific attitude toward teaching and education appeared in the second half of the twentieth century, although prior to this, there existed its several signs in the thoughts and practices of great pedagogues in Iran. We can say that from Amir-Kabir’s era onward, especially during “mashrootiat” and after that through the efforts of great educators such as Mirza-Hassan Roshdiyeh, modern schools began slowly to appear and the modern knowledge of education began to rise and to expand new horizons in front of us. After this first period, the 822nd meeting of the higher council of culture, which was on the date of opening of this meeting based on the new law approved on the 8th of January, 1952 (18th of Day, 1331) by the Senate Council and the National Legislation Assembly, several results occurred: the goals and plans for education made a fresh start, the public education and higher education expanded unprecedentedly, and eventually, from year 1971 (1350) the knowledge of educational psychology surfaced in its modern scientific definition in faculty of educational sciences, Tehran university, through the establishment of the first round of graduate studies; and today, tens of professors, instructors, and researchers work in the graduate and postgraduate programs of educational psychology in the nine large universities in the country.